برای موفقیت در صنعت رستوران لازم است که نکات ریز و درست بسیاری رعایت شوند. یکی از مفاهیمی که در این صنعت به درستی درک نشده و متاسفانه در بسیاری از واحدهای غذایی این صنعت رعایت نمیشود، مفهوم کانسپت (Concept) میباشد. کانسپت رستوران در واقع ایده یا طرح کلی یک رستوران است که معرف آن واحد غذایی است و شامل موارد متعددی از قبیل طراحی منو و نوع غذاها، طراحی آشپزخانه و فضاهای انبارش، محیط رستوران و دکوراسیون و البته نحوه سرویسدهی و سرو غذا میشود.
احتمالا پیش آمده که به محض نشستن در یک رستوران، حسابی گیج شده باشید! مثلا منو هیچ ربطی به فضا نداشته و یا قیمتهای منو برای آن مجموعه، بیش از حد بالا بوده است و یا دکوراسیون و موسیقی با فضا ارتباط خاصی نداشته است! در اين شرايط يكی از اتفاقاتی كه برای يک مشتری رستوران رو و اهل شکم و خوراک میافتد اين است كه دیگر نمیخواهد به اين رستوران بازگردد و يا آن رستوران را به اطرافیانش پيشنهاد نخواهد كرد.
جالب است بدانید که طی مطالعات انجام شده، پژوهشگران دریافتهاند که از هر چهار رستوران تازه افتتاح شده حداقل یکی از آنها در همان سال اول ورشکست میشود و جالبتر اینکه این نسبت در سال دو و سوم پس از افتتاح رستوران دو برابر خواهد شد!
با توجه به بازار رقابتی در کسبوکار رستوران، داشتن یک هویت مناسب برای موفقیت مجموعه الزامی است و رعایت کانسپت رستوران میتواند به داشتن هویت آن مجموعه کمک شایانی نماید. غفلت و اشتباهی که متاسفانه بسیاری از کارآفرینان، سرمایهگذاران و مدیران صنعت رستوران انجام میدهند!
نکتهای که نباید در این صنعت فراموش شود، رعایت مفهوم کانسپت رستوران است. کانسپت رستوران باید به گونهای طراحی شود که تمام عناصر را با یک حالت و آهنگ منسجم پوشش دهد. مسلما نوع خدماتی که در یک واحد غذایی ارائه میشود، به طور مستقیم با کانسپت آن واحد غذایی مرتبط است؛ به این معنا که بر تجربه کلی مشتریان سازمان تاثیر میگذارد. در انتخاب کانسپت مناسب باید سعی کرد تا در مورد آنچه برای مشتریان بالقوه واحد غذایی اهمیت دارد، فکر کرد و تصمیم گرفت که چگونه باید با آنها ارتباط برقرار نمود؟!
تعریف نکردن کانسپت مناسب و هویت نداشتن واحد غذایی، مخاطبان را در بلاتکلیفی قرار میدهد و باعث میشود که مشتریان، واحد غذایی را به سرعت فراموش کنند. مسلما با نداشتن کانسپت مناسب و هویت، دیگر نباید انتظار جذب تعداد زیادی از مشتریان وفادار را در سر داشت!
در انتخاب کانسپت یک واحد غذایی در صنعت خدمات غذا و نوشیدنی (کیترینگ، رستوران و کافه) باید اصول و نکات بسیاری رعایت شود؛ از شناخت مشتریان گرفته تا مشخص کردن ارزش پیشنهادی سازمان نسب به رقبا و انتخاب منو، محیط مجموعه و نوع خدمات و نحوه سرو و تشریفات مجموعه!

مثالهای متداول کانسپت رستوران متداول در صنعت خدمات غذا و نوشیدنی:
- فست فود Fast Food یا غذای سریع: در این رستورانها، معمولاً قیمت مواد غذایی ارزانتر از سایر رستورانها است و غذای از پیش آماده را در مدت کوتاهی بعد از سفارش، به مشتری تحویل میدهند.
- کانسپت فست کژوال Fast Casual: نوعی رستوران است که متعهد به ارائه غذای با کیفیت و تهیه شده از محصولات تازه به صورت روزانه و در حضور مشتری میباشد و در آن، بر خلاف فستفودها، از مواد غذایی منجمد استفاده نمیشود و همچنین میزان استفاده از مواد اولیه فرآوری شده بسیار کم و نزدیک به صفر است.
- کانسپت غذای بومی و محلی Ethnic Restaurants: در این نوع کانسپت، همه چيز حول یک نوع خاص از غذا و فرهنگ مي چرخد. مانند: غذای چیني، غذای هندی، غذای مكزیكي يا رستورانهای ایتالیایی و فرانسوی و مديترانهای كه با خود، محیط رستوران، چيدمان، موسیقی و منو و حتي لباس كاركنان را تعريف ميكند.
- کانسپت رستوران خانوادگی Family Restaurants: در این رستورانها، محصولات با قیمت مناسب ارائه میشوند و محیط مناسبی برای کودکان دارند.
- کانسپت رستوران زنجیرهای Chain Restaurants: در این کانسپت، نام و اعتبار برند، خریده میشود و روند فعالیت مجموعه به همراه قانون و مقررات از قبل مشخص شده است.
- کانسپت بوفه رستوران Buffet Restaurant: فضایی است که تنوع وعدههای غذایی بالایی دارد و در آن، خود مشتریان، غذای دلخواهشان را سرو میکنند.
- کانسپت خوراک سرا یا تالار خوراک Food Court / Food Hall: در این کانسپت، انواع رستورانها به طور پیوسته در گرداگرد یک صحن قرار گرفتهاند.
- کانسپت فاین داینینگ Fine Dining Restaurants: در این نوع رستوران، غذاهای عالی توسط سرآشپز حرفهای با سرویس ویژه و همچنین دکور و لوازم دکوراتیو منحصر به فرد ارائه میگردند که نسبت به سایر رستورانها، قیمت بالایی دارند.
- کانسپت فودتراک Food Truck: خودروهایی هستند با امکانات پخت و فروش غذا.

کانسپت را میتوان در نحوه سرویسدهی، محیط و غذای یک مجموعه خلاصه کرد. هر کدام از انواع کانسپتهای نامبرده، بسته به بافت سازمانی هر واحد غذایی، میتوانند خوب و موفق عمل کنند. حتی میتوان با ایجاد تغییری درون آنها و یا ترکیب آنها با هم و همچنین براساس سنتها، مفاهیم هنری و شخصیتهای داستانی و سینمایی نیز به یک کانسپت موفق و منحصر بفرد رسید.
البته همانطور که در ابتدای مقاله هم اشاره کردیم متاسفانه در اکثر واحدهای غذایی در صنعت خدمات غذا و نوشیدنی (کیترینگ، رستوران و کافه) کشورمان، مفهوم کانسپت به درستی درک نشده است. مثلا همه ما با لغت فست فود آشنا هستیم اما اگر به صورت تخصصی به این موضوع در صنعت رستوران کشور نگاه کنیم متوجه میشویم که در ایران، تعداد محدودی از کانسپت واقعی فست فود یا غذای سریع وجود دارد! چراکه فست فود یعنی غذای سریع و وقتی این کانسپت را انتخاب میکنیم، یعنی باید مجموعهای از استراتژی، سیستم عملیاتی، پرسنل، بخش آشکار واحد غذایی و غیره و ذلک در هماهنگی کامل باشند تا بتوان یک غذای سریع را تهیه و به مشتری ارائه کرد! مسلما یکی از دلایل شکست فست فودها و واحدهای غذایی در این عرصه رقابتی، همین درک نکردن مفهوم کانسپت است که منجر میشود نتوانند کاربری واقعی و مناسبی داشته باشند و نیاز مشتریان خود را برطرف کنند. به همین دلیل در بسیاری از واحدهای غذایی که به ظاهر در کانسپت فست فود مشغول هستند، برای یک ساندویچ هات داگ ساده به مشتری نیم ساعت زمان اعلام میکنند و اینگونه است که در نهایت مشتریانی که نیازشان یک غذای سریع بوده است را از دست میدهند و سرانجام با ورشکستگی دست و پنجه نرم میکنند!
با این گفتهها باید گفت که اگر میخواهید در صنعت رستوران موفق باشید، هم مشتریان باید بدانند که میتوانند چه انتظاراتی از مجموعه داشته باشند و هم شما باید به گونهای باشید که از انتظارات آنها غافلگیر نشوید تا در نهایت، مشتریان با لذت تجربهای که در مجموعه بدست میآورند، مجموعه را به دوستان و اطرافیان خود پیشنهاد دهند. جالب است بدانید 92 درصد از مشتریان، پیشنهادات اطرافیانشان را بیشتر از هر نوع دیگری از تبلیغات باور میکنند؛ این آمار ساده، یکی از قدرتمندترین حقایق در بازاریابی را در خود پنهان کرده است. پس نباید از بازاریابی دهان به دهان غافل شد! البته همانطور که از توضیحات و آموزش هم مشخص است منظور از ثبات در کانسپت، ثبات در منو نمیباشد و از تغییر ندادن فصلی منو صحبت نمیکنیم. حتی آن را پیشنهاد هم میدهیم؛ چراکه به طور کلی تغییرات فصلی مجموعه (البته با مدیریت واجرای صحیح) میتواند روش خوبی برای هدایت مجموعه به سمت موفقیت باشد.
شاید به این فکر کنید که با تعریف هویت و کانسپت مناسب، بازه مشتریان، کوچکتر میشود اما نکتهای که در صنعت رستوران باید درک شود این است که برای بقا و موفقیت در این صنعت، لازم است که استراتژی به گونهای باشد که مشتریان، کانسپت و هویت مجموعه را درک کنند و در ادامه با حفظ ثبات آنها و مدیریت صحیح، بتوان به ذهن مشتریان خاص و وفادار مجموعه نفوذ کرد و البته طبیعی است که نمیتوان نیاز همگان را برطرف نمود! نباید فراموش کرد که با تعریف یک کانسپت مناسب میتوان برای همیشه در ذهن مخاطب و مشتری ثبت شد. تعریف کانسپت را میتوان زیربنای ساخت برند و فرانچایز در صنعت رستوران دانست.
با توجه به وضعیت نیازهای موجود در کشورمان، صنعت خدمات غذا و نوشیدنی (کیترینگ، رستوران و کافه) کماکان پتانسیل فراوانی برای فعالیت دارد. ما در گروه صنعتسازان ملچ با ارائه خدمات مشاوره راه اندازی کیترینگ، رستوران و کافه در تمام مراحل از قبل از راه اندازی تا توسعه و بهبود کسبوکار، در کنار سرمایهگذاران، کارآفرینان و مدیران و فعالان این حوزه هستیم و تلاش خواهیم کرد سهم خودمان را در بهبود وضعیت جامعه بپردازیم.